Kryptolog to etap, na którym droga Błędu zyskuje własny sposób poznawania prawdy, a sposób ten zasadniczo różni się od wróżbiarstwa.
Rozszyfrowywanie pozwala odtworzyć prawdę stojącą za każdym mistycznym zjawiskiem lub przewidzieć rozwój wydarzeń na podstawie okruchów poszlak. Składa się z trzech rzeczy: wyostrzonej spostrzegawczości i umiejętności łączenia faktów, zdecydowanie wzmocnionej duchowej intuicji oraz znajomości wiedzy mistycznej.
Kanon podkreśla główną różnicę: rozszyfrowywanie nie jest wróżeniem ani proroctwem. Kryptolog potrzebuje danych, na których opiera swój wniosek; na chybił trafił nie zgaduje. Za to przy odpowiednim materiale rozszyfrowuje:
sny, obsesje i inne zagadki, aż po lokalizację wroga;
zaklęcia, którymi uruchamia się amulety i przedmioty mistyczne;
tajemnice samych przedmiotów mistycznych i zapieczętowanych artefaktów.
Istnieje też niebezpieczeństwo, o którym kanon ostrzega osobno: niektóre próby rozszyfrowania przyciągają uwagę istot wyższych. Prawda, po którą sięga Kryptolog, czasem patrzy w odpowiedzi.
W wersji drogi Amona to wzmocnienie przychodzi później, dopiero u Pasożyta — dlatego wielu Kryptologów tej wersji ma niepełne i niewystarczająco wyostrzone zdolności.
